CHUYÊN ĐỀ

DẠY HỌC MÔN MĨ THUẬT LỚP 4 THEO PHƯƠNG PHÁP MỚI

I. Đặt vấn đề:

Thực hiện Nghị quyết số 29-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, Bộ Giáo dục và Đào tạo được sự hỗ trợ của Chính phủ Đan Mạch, đã triển khai Dự án Hỗ trợ giáo dục Mĩ thuật cấp tiểu học (SAEPS). Sau thời gian thử nghiệm tại các trường tiểu học ở một số tỉnh, thành phố đại diện cho các vùng miền trên cả nước, Dự án đã chứng tỏ tính ưu việt và sự phù hợp với nhu cầu đổi mới về phương pháp dạy - học Mĩ thuật cấp tiểu học ở Việt Nam. Điểm nổi bật của phương pháp dạy học mới môn Mỹ thuật là giáo viên có thể chủ động theo từng nội dung tiết dạy mà kết hợp nhiều kỹ thuật trong một bài dạy như: Vẽ biểu cảm - Vẽ cùng nhau - Vẽ theo nhạc - Xây dựng cốt truyện - Xây dựng câu chuyện v.v…. So với phương pháp truyền thống, phương pháp mới phát huy khả năng sáng tạo cao của học sinh, tiết học thoải mái, sinh động hơn. Trong mỗi tiết học, HS được tự do sáng tạo, khám phá ra những điều mới mẻ hơn, phát triển khả năng giao tiếp, kỹ năng trình bày sản phẩm của mình trước đám đông. Qua đó tinh thần hợp tác nhóm trong môn Mĩ thuật và các môn học khác được nâng cao, tạo cơ hội cho học sinh thực hành, ứng dụng trong học tập và cuộc sống.

Dạy học Mĩ thuật theo phương pháp mới hướng tới mục tiêu:

- Lấy học sinh làm trung tâm;

- Kích thích sự tương tác, tư duy sáng tạo và phát triển nhận thức giúp học sinh có được các khả năng:

+ Biểu đạt và giao tiếp thông qua hình ảnh;

+ Khám phá và hiểu được văn hóa thông qua nghệ thuật thị giác;

+ Hình thành các kỹ năng sống trong lĩnh vực Mĩ thuật;

+ Yêu thích cái đẹp và biết vận dụng vào cuộc sống sinh hoạt, học tập hàng ngày.

Năm học 2014 – 2015, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo triển khai phương pháp dạy - học Mĩ thuật mới sử dụng những quy trình dạy - học Mĩ thuật của SAEPS ở tất cả trường tiểu học trên toàn quốc. Sở GD&ĐT Quảng Trị,  PGD&ĐT Đông Hà đã chỉ đạo tất cả các trường tiểu học triển khai thực hiện trong năm học 2015 – 2016. Tuy nhiên, thực tế trong năm học qua, các trường tiểu học trên địa bàn chúng ta nói riêng và một số trường khác trong toàn tỉnh thực hiện chưa hiệu quả, chỉ áp dụng được ở một số tiết, một số chủ đề. Bước sang  năm học 2016 – 2017, PGD chỉ đạo triển khai dạy chương trình này ở tất cả các trường tiểu học.

Khi thực hiện chương trình dạy Mĩ thuật theo phương pháp mới, chúng tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:

II. Những thuận lợi và khó khăn:

1. Thuận lợi.

- Nhà trường luôn luôn tạo điều kiện, khuyến khích, động viên giáo viên áp dụng phương pháp mới của Đan Mạch vào dạy môn Mĩ Thuật.

- Giáo viên nhiệt tình tâm huyết với nghề.

- Học sinh rất hứng thú với phương pháp mới.

2. Khó khăn.

- Cơ sở vật chất: Tuy nhà trường đã có phòng Mĩ thuật riêng nhưng diện tích hẹp nên thực hiện đổi mới PPDH gặp khó khăn.

- Việc chuẩn bị các đồ dùng dạy học, đồ dùng học tập phục vụ cho bài học còn nhiều bất cập do điều kiện kinh phí hạn hẹp.

- Thời gian điều tiết chương trình phải phụ thuộc vào thời gian hoạt động chung của toàn trường đối với những môn học khác nên tiết học chưa liền mạch khoảng cách các tiết cách nhau quá xa nên học sinh bị gián đoạn.

- Học sinh bước đầu thực hiện phương pháp học mới sẽ gặp lúng túng trong việc trao đổi nội dung để thống nhất chủ đề vẽ tranh phác họa bố cục các mảng chính trước khi vẽ họa tiết.

- Dạy học theo phương pháp mới có những khó khăn nhất định đòi hỏi người giáo viên phải thực sự tìm tòi, chuẩn bị chu đáo, chủ động vận dụng linh hoạt vào từng bài học khác nhau, nhằm thu hút sự tham gia của tất cả các em học sinh.

III. Tích hợp theo chủ đề dựa trên nội dung các bài học trong chương trình môn Mĩ thuật hiện hành

Khi vận dụng phương pháp dạy học mới, giáo viên dựa vào Chương trình Giáo dục Mĩ thuật hiện hành đang giảng dạy cho khối lớp 1 đến lớp 5 với các phân môn: Vẽ tranh, vẽ theo mẫu, vẽ trang trí, tập nặn tạo dáng và thường thức mĩ thuật để sắp xếp lại cũng như tích hợp một cách linh hoạt, hợp lý các bài học hiện hành theo chủ đề, phù hợp với điều kiện thực tế địa phương mà vẫn đạt được mục tiêu trong Chương trình hiện nay.

- Ví dụ: Ở trường chúng tôi, khi xây dựng chương trình dạy Mĩ thuật lớp 4 theo phương pháp mới, dựa vào các bài học trong chương trình hiện hành, chúng tôi đã sắp xếp lại,tích hợp các bài học thành các chủ đề sau:

 

CHƯƠNG TRÌNH DẠY MĨ THUẬT LỚP 4 THEO PP MỚI

TT

CHỦ ĐỀ /Tên bài

Thời lượng

Vận dụng quy trình mỹ thuật

1

MÀU SẮC TRONG TRANG TRÍ

Bài 1: Màu sắc và cách pha màu

Bài 13: Trang trí đường diềm

Bài 17:Trang trí hình vuông

Bài 21: Trang trí hình tròn

Bài 24: Tìm hiểu về kiểu chữ nét đều

5 tiết

Vẽ theo nhạc

2

   VẼ TĨNH VẬT

Bài 6: Vẽ quả dạng hình cầu

Bài 10: Vẽ đồ vật dạng hình trụ

Bài 31: Vẽ theo mẫu: Mẫu có dạng hình trụ và hình cầu

Bài 14: Vẽ mẫu có hai đồ vật

Bài 18: Vẽ tĩnh vật lọ và quả

Bài 22: Vẽ cái ca và quả

6  tiết

Vẽ biểu cảm

3

TẠO DÁNG VÀ TRANG TRÍ ĐỒ VẬT

Bài 2: Vẽ hoa, lá

Bài 4: Chép họa tiết trang trí dân tộc

Bài 9:Vẽ đơn giản hoa, lá

Bài 28: Trang trí lọ hoa

Bài 32: Tạo dáng và trang trí chậu cảnh

5 tiết

- Vẽ biểu cảm

- Vẽ theo nhạc

4

QUÊ HƯƠNG EM

Bài 27 : Vẽ cây

Bài 7:Vẽ đề tài phong cảnh quê hương

Bài 12: Đề tài sinh hoạt

Bài 20: Vẽ đề tài Ngày hội quê em

4 tiết

Vẽ cùng nhau

5

CHÚNG EM VÀ THẾ GIỚI ĐỘNG VẬT QUEN THUỘC

Bài 8:Nặn, xé dán con vật

Bài 16: Tạo dáng con vật hoặc ô tô bằng vỏ hộp

Bài 3:Vẽ đề tài các con vật quen thuộc

Bài 23: Nặn dáng người

Bài 30: Nặn tự do

5 tiết

- Vẽ cùng nhau

- Tạo hinh 3D,nặn

6

HOẠT ĐỘNG Ở TRƯỜNG EM

Bài 15: Vẽ chân dung

Bài 25: Vẽ đề tài trường em

Bài 29:Vẽ đề tài An toàn giao thông

Bài 33:Vẽ đề tài vui chơi trong hè

Bài 34: Vẽ đề tài tự do

5 Tiết

Vẽ cùng nhau

7

THƯỜNG THỨC VÀ TRẢI NGHIỆM CÙNG TÁC PHẨM MĨ THUẬT

Bài 5: Xem tranh phong cảnh

Bài 11: Xem tranh của họa sĩ

Bài 19: Xem tranh dân gian VN

Bài 26: Xem tranh thiếu nhi

4 tiết

PP liên kết HS với tác phẩm

8

Bài 35: Trưng bày kết quả học tập

1 tiết

PP liên kết HS với tác phẩm

IV. Quy trình dạy - học Mĩ thuật mới:

a. Các quy trình dạy học Mĩ thuật mới: Gồm 7 Quy trình sau:

1. Vẽ ký họa dáng (người/vật): Quy trình Vẽ cùng nhau và sáng tạo các câu chuyện

2. Vẽ theo mẫu (chân dung /vật thể): Quy trình Vẽ biểu cảm

3. Vẽ trang trí (Làm bìa sách, bưu thiếp, giấy mời…): Quy trình Trang trí và vẽ tranh qua âm nhạc

4. Hình ảnh các nhân vật được xé, cắt dán, tạo hình 3D để tạo một chủ đề có cốt truyện: Quy trình Xây dựng cốt truyện

5. Các hình khối được tạo ra từ vật tìm được, dây thép, đất nặn, giấy bồi…: Quy trình tạo hình 3D tiếp cận theo chủ đề

6. Các nhân vật được tạo hình từ các vật dụng tìm được và câu chuyện được phát triển theo chủ đề: Quy trình Điêu khắc - Nghệ thuật tạo hình không gian (Nghệ thuật sắp đặt/ hoạt cảnh/ biểu diễn và sắm vai)

7. Tạo hình các con rối và tạo ra một buổi trình diễn ấn tượng: Quy trình “Tạo hình con rối và nghệ thuật biểu diễn”.

Những quy trình dạy - học mĩ thuật này không phải là công thức cố định mà chúng ta phải làm theo. Những quy trình này tạo cảm hứng cho giáo viên và nó còn có thể điều chỉnh cho phù hợp với đối tượng học sinh và điều kiện thực tế tại địa phương.

Giáo viên có thể phát triển khả năng của học sinh ở các mức độ khác nhau trong các quy trình này như khả năng trải nghiệm, sáng tạo, biểu đạt, giao tiếp và đánh giá.

b. Quy trình vẽ biểu cảm:

- Vẽ biểu cảm là học sinh quan sát thật tập trung, khi vẽ chủ yếu sử dụng sự kết hợp mắt và tay. Các em cố gắng không nhìn vào giấy khi vẽ. Giáo viên chia sẻ ngay từ đầu với học sinh rằng, mục đích không phải vẽ cho giống với mẫu như cách thông thường chúng ta đã làm là quan sát mẫu, nhìn giấy để vẽ mà chúng ta quan sát, ghi nhớ mẫu và truyền cảm xúc qua tay, thể hiện lên giấy (mắt không nhìn vào giấy), tạo bức vẽ ấn tượng và hài hước.

- Quy trình vẽ biểu cảm:

Hoạt động 1: Quan sát và vẽ không nhìn giấy

Hoạt động 2: Thảo luận về các đường nét biểu cảm

Hoạt động 3: Thể hiện tranh biểu đạt bằng màu sắc

Hoạt động 4: Thảo luận về nội dung , trưng bày kết quả.

Các hoạt động này giáo viên có thể phân chia thành các tiết cụ thể 1 cách linh hoạt tùy theo thực tế và đối tượng học sinh mình đang giảng dạy.

* Ví dụ: Chủ đề VẼ TĨNH VẬT (tiết 2) tại lớp 4B mà tôi thể hiện tiết dạy hôm nay, với muc tiêu:

- Học sinh hiểu được hình dáng khái quát của vật mẫu có dạng hình trụ, hình cầu.

- HS biết quan sát hình dung các bộ phận trên mỗi đồ vật.

- HS vẽ được mẫu có dạng hình trụ và hình cầu theo mẫu vẽ từ 1 đến 3 mẫu, nhóm mẫu theo quan sát và cảm nhận.

- HS phát triển khả năng tạo hình của cá nhân và năng lực hợp tác nhóm (nhóm 2 hoặc nhóm 4) để tạo nên bức tranh tĩnh vật theo ý thích.

- HS phát triển khả năng diễn đạt những suy nghĩ, cảm nhận của bản thân như giao tiếp, đánh giá kết quả học tập.                                                                                                                                                                                                                   

 Đối với chủ đề này, tôi đã áp dụng quy trình Vẽ biểu cảm; vẽ cùng nhau, gồm có 6 tiết:

+ Tiết 1: Thảo luận nhóm tìm đặc điểm mẫu, cụm mẫu và cách thể hiện tranh tĩnh vật.

+ Tiết 2: Quan sát và vẽ (2 đến 3 mẫu) không nhìn giấy - Thảo luận đường nét biểu cảm.

+ Tiết 3: Quan sát và vẽ (cụm mẫu) không nhìn giấy - Thảo luận đường nét biểu cảm.

+ Tiết 4: Thảo luận xây dựng bố cục - thực hành (phác thảo nét) chia sẽ nội dung.

+ Tiết 5: Vẽ màu

+ Tiết 6: Tổ chức trình bày, thuyết minh tranh.

Tiết thực hành dạy chuyên đề là tiết 2: Quan sát và vẽ (2 đến 3 mẫu) không nhìn giấy - Thảo luận đường nét biểu cảm.

(Các hoạt động ttiết dạy đã được thể hiện rõ trong giáo án, các thầy ,cô giáo tham khảo))

 

V. Giáo án:

 

 

* Người thực hiện: Nguyễn Thanh Hùng

* Lớp 4B

Chủ đềVẼ TĨNH VẬT - TIẾT 2

I .Mục tiêu:

- Học sinh hiểu được hình dáng khái quát của vật mẫu có dạng hình trụ, hình cầu.

- HS biết quan sát hình dung các bộ phận trên mỗi đồ vật.

- HS vẽ được mẫu có dạng hình trụ và hình cầu theo mẫu vẽ từ 1 đến 3 mẫu.

- HS phát triển khả năng tạo hình của cá nhân và năng lực hợp tác nhóm (nhóm2) 

- HS phát triển khả năng diễn đạt những suy nghĩ, cảm nhận của bản thân như giao tiếp, đánh giá kết quả học tập.                                                                                                                                                                                                                  

II. Phương pháp giảng dạy:

  • Áp dụng quy trình: vẽ biểu cảm
  • Phương pháp trực quan, đàm thoại, trải nghiệm thực hành

III. Chuẩn bị:

- Giáo viên: 8 vật mẫu hình trụ hình cầu

- Học sinh: chì, tẩy , giấy A4

IV. Hoạt động dạy học:

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

1. Ổn định tổ chức (5’):

- Học sinh hát bài:

 “Em yêu trường Nguyễn Tất Thành”

- Kiểm tra đồ dùng

2. Giới thiệu bài:

Chủ đề: Vẽ tĩnh vật - Tiết 2

3. Hoạt động 1 (15’): Quan sát và vẽ (2-3 mẫu) không nhìn giấy.

- Giáo viên đạt mẫu gợi ý và nhận xét:

+ Em chọn mẫu nào là dạng hình trụ?

+ Em chọn mẫu nào dạng hình cầu?

+ Mẫu có đặc điểm hình dáng và đậm nhạt như thế nào?

- Thực hành: Vẽ 2 đến 3 vật mẫu dạng hình trụ, hình cầu không nhìn giấy và vẽ đậm nhạt.

+ Theo sát uốn nắn học sinh yếu và gợi mở học sinh năng khiếu diễn tả đường nét mãng khối sinh động, gợi cảm hơn.

4. Hoạt động 2 (10 đến 15’): Thảo luận về đường nét biểu cảm.

- Gợi ý thảo luận:

+ Bạn vẽ đúng quy trình chưa?

+ Sắp xếp hình cân đối chưa?

+ Tỷ lệ các phần của mẫu như thế nào?

+ Đường nét và đậm nhạt có sinh động gợi cảm không?

+ Em thích chi tiết nào nhất?Hay phần nào em chưa thấy thuận mắt?

- Yêu cầu các nhóm số lẽ (1,3,5,7,9,11,13) lần lượt lên chia sẽ, trưng bày.

5. Nhận xét dặn dò (5’)

- Nhận xét các năng lực của học sinh trong tiết học…

-  Dặn dò:

+ Cất giữ bài để tạo ngân hàng hình ảnh cho tiết sau.

+ Chuẩn bị giấy A4 để tiết sau vẽ nhóm mẫu.

 

Cả lớp hát bài:

 “Em yêu trường Nguyễn Tất Thành”

Tổ trưởng kiểm tra báo cáo.

 

Lắng nghe.

 

 

 

Cá nhân tự chọn mẫu và nhận xét.

 

 

 

Cá nhân: Chọn mẫu thực hành.

Một mẫu dạng hình trụ, một mẫu dạng hình cầu và vẽ đậm nhạt trên giấy A4.

 

 

Thảo luận nhóm đôi

 

 

 

 

 

 

 

Các nhóm lần lượt chia sẽ trưng bày bài trước lớp.

 Lắng nghe.

 

 

Lắng nghe thực hiện.